પંજાબમાં 2027ની વિધાનસભા ચૂંટણી પહેલા જ આમ આદમી પાર્ટી (AAP) માં ભંગાણ પડ્યું. પંજાબના 6 સાંસદોએ અચાનક પાર્ટી છોડી દીધી. તેમાંથી 3 રાઘવ ચઢ્ઢા, અશોક મિત્તલ અને સંદીપ પાઠકે ભાજપમાં જોડાયા. હવે બધાની નજર એ વાત પર છે કે પંજાબમાં AAP ના ધારાસભ્યો પણ તૂટશે કે નહીં.
એક તરફ સત્તાધારી પક્ષનું ભંગાણ અને પછી ભાજપમાં જવું. મોટો સવાલ એ છે કે AAP ના આ ભંગાણનો પંજાબમાં BJP ને કેટલો ફાયદો થવાનો છે. ખાસ કરીને, રાઘવ ચઢ્ઢા અને સંદીપ પાઠક જેવા ચહેરા, જેમની મદદથી AAP એ 2022 માં ‘બદલાવ’નું વાતાવરણ બનાવીને 117 માંથી રેકોર્ડ 92 બેઠકો જીતી હતી. જ્યારે અશોક મિત્તલ ભલે રાજકીય રીતે નવા હોય, પરંતુ શિક્ષણ અને વ્યવસાયિક ક્ષેત્રે પંજાબનું જાણીતું નામ છે.
સાંસદોના ભંગાણ પછી AAP ના નુકસાનથી BJP ને શું ફાયદો મળશે? આ માટે ભાસ્કરે 3 રાજકીય નિષ્ણાતો પ્રોફેસર ડો. કૃષ્ણ કુમાર રત્તુ, એન્જિનિયર પવનદીપ શર્મા અને સિનિયર જર્નાલિસ્ટ પ્રમોદ બાતિશ સાથે વાત કરી. આ વાતચીતમાંથી શું નિષ્કર્ષ નીકળ્યો, તે જાણવા માટે સંપૂર્ણ રિપોર્ટ વાંચો….
ભાસ્કર પેનલના 3 રાજકીય નિષ્ણાતો
રાઘવ ચઢ્ઢાથી AAPની આંતરિક વાતો બહાર આવશે
વર્ષ 2022માં AAPની સરકાર બન્યા પછી રાઘવ ચઢ્ઢા પંજાબમાં પાર્ટીના સૌથી શક્તિશાળી ચહેરા તરીકે રહ્યા. ટિકિટ વહેંચણી અને પ્રચાર જ નહીં પરંતુ મંત્રીમંડળથી લઈને સરકાર ચલાવવા સુધીમાં તેમની પ્રભાવી ભૂમિકા રહી. આ દરમિયાન કયા AAP નેતાએ શું કર્યું, સરકારમાં દિલ્હીનો કેટલો હસ્તક્ષેપ રહે છે, AAPએ ફંડ વગેરે કેવી રીતે એકઠા કર્યા, આ તમામ વાતો બહાર આવી તો સીધા જ AAPને નુકસાન પહોંચાડશે.
જ્યારે ઘણા મોટા નેતાઓ ખુલ્લા પડ્યા, ત્યારે પંજાબીઓમાં AAP વિરુદ્ધ એક નેરેટિવ બનશે. પંજાબીઓ ક્યારેય બાહ્ય દબાણને સ્વીકારતા નથી. ચઢ્ઢા દ્વારા AAPની નકારાત્મક બ્રાન્ડિંગ કરાવીને ભાજપ પોતાને મજબૂત કરવાનો પ્રયાસ કરશે. ચઢ્ઢાની કહેલી વાતો પર વધુ વિશ્વાસ પણ થશે કારણ કે તેઓ સરકારના શરૂઆતના 2 વર્ષ પંજાબમાં પાર્ટી અને સરકારના કેન્દ્રબિંદુ રહી ચૂક્યા છે. AAPને તેમની વાતોને ખોટી સાબિત કરવા માટે ઘણી મહેનત કરવી પડશે.
સંદીપ પાઠક દ્વારા 2022 જેવી વ્યૂહરચનાનો ફાયદો
સંદીપ પાઠકનું અચાનક પાર્ટી છોડીને ભાજપમાં જવું AAP માટે સૌથી મોટો આંચકો છે. તેનું મોટું કારણ તેમનું રાજકીય વ્યૂહરચનાકાર હોવું છે. 2022માં બેકએન્ડ એટલે કે પડદા પાછળથી તેમની બનાવેલી વ્યૂહરચના AAP માટે સફળ રહી હતી. ટિકિટ વહેંચણીથી લઈને પ્રચાર ડિઝાઇન અને પછી દિલ્હી અને પંજાબના નેતાઓ વચ્ચે સંકલન સાથે 92 ધારાસભ્યોને સંભાળવામાં તેમની મોટી ભૂમિકા રહી હતી. તેમના જવાથી AAP માટે સીધી રીતે વ્યૂહાત્મક શૂન્યતા ઊભી થઈ ગઈ છે.
2022માં જ્યાં AAPની પંજાબમાં જેવી સ્થિતિ હતી, તેવી જ BJPની અકાલી દળ સાથે ગઠબંધનના સમયથી છે. ભાજપ કેટલીક બેઠકો જીતે છે ખરું પરંતુ ક્યારેય પ્રભાવી ભૂમિકામાં આવી શકી નથી. 2027માં પહેલીવાર ભાજપ સંપૂર્ણ બહુમતીવાળી સરકાર બનાવવાની દ્રષ્ટિએ કામ કરી રહી છે. 2022માં જ્યારે AAPને રેકોર્ડબ્રેક જીત મળી ત્યારે તેણે બધાને આશ્ચર્યચકિત કરી દીધા. ત્યારે એવું વાતાવરણ હતું કે કોંગ્રેસ તત્કાલીન સીએમ ચરણજીત ચન્ની દ્વારા સરકારનું પુનરાવર્તન કરી શકે છે.
આવી જ સ્થિતિ CM ભગવંત માનના નામે હવે AAP પણ માનીને ચાલી રહી છે. પરંતુ, સંદીપ પાઠક દ્વારા ભાજપ ફરીથી તેવી જ રણનીતિ બનાવીને ચૂંટણીમાં ચોંકાવી શકે છે. આ ઉપરાંત તેમના ધારાસભ્યો સાથેના સંબંધોનો ફાયદો તો મળશે જ, જેમાં AAPમાંથી ટિકિટ કપાતા ભાજપ તેમને ઉમેદવાર બનાવવામાં વિલંબ નહીં કરે.
AAPને જેનાથી નાણાકીય નુકસાન, BJPને તેનો ફાયદો
ચૂંટણી લડવા માટે સંગઠન સાથે ફંડ પણ ખૂબ જ જરૂરી છે. રેલીઓ, કાર્યકરો-પ્રચારકો માટે વ્યવસ્થા કરવા માટે પૈસા જોઈએ. કદાચ આ જ વિચારીને AAP એ લવલી પ્રોફેશનલ યુનિવર્સિટી (LPU) ના સ્થાપક અશોક મિત્તલ, ટ્રાઇડેન્ટ ગ્રુપના ચેરમેન રાજીન્દર ગુપ્તા અને સન ગ્રુપના માલિક વિક્રમજીત સાહનીને પોતાની સાથે જોડ્યા. કોઈ રાજકીય પૃષ્ઠભૂમિ ન હોવા છતાં પણ તેમને સીધા રાજ્યસભામાં મોકલી દીધા.
જોકે, AAP એ 2027 ની જે વિચારસરણી સાથે તેમને બેઠા-બેઠા રાજ્યસભા સાંસદ બનાવ્યા, તે ચૂંટણી પહેલા જ નિષ્ફળ ગઈ. AAP ને આશા હતી કે 2027 ની ચૂંટણીમાં ત્રણેય પાસેથી તેમને ચૂંટણી લડવા માટે નાણાકીય સહાય મળશે પરંતુ તેના પર પાણી ફરી વળ્યું. આ સાથે જ, ગત ચૂંટણીમાં નાણાકીય આયોજન કરનાર રાઘવ ચઢ્ઢા પણ ભાજપમાં જ જઈ ચૂક્યા છે. આવી સ્થિતિમાં, ચૂંટણીના બરાબર પહેલા AAP ને ચૂંટણી જંગ માટે નાણાકીય સહાય માટે પણ સંઘર્ષ કરવો પડશે.
નેતૃત્વની દ્રષ્ટિએ ભાજપમાં ઘણો અવકાશ છે. ભાજપ આ નેરેટિવ બનાવશે કે AAPમાં ખોટા કામ થઈ રહ્યા છે. રાઘવ ચઢ્ઢાએ પણ પાર્ટી છોડતી વખતે સ્પષ્ટ કહ્યું હતું કે ત્યાં ખોટા કામ થઈ રહ્યા હતા, જેમાં તેઓ ભાગીદાર બની શકે નહીં. આ પહેલા કુમાર વિશ્વાસ જેવા નેતાઓએ પણ આવા જ આરોપો લગાવ્યા હતા. ચૂંટણી પહેલા ભાજપ AAPમાં આંતરિક વિવાદોને વધુ વેગ આપશે જેથી AAP પોતાને સંભાળવામાં એટલી મજબૂર બની જાય કે ચૂંટણીના મેદાનમાં મુકાબલામાં નબળી પડી શકે.
ભાજપની પંજાબને લઈને શું ચૂંટણી તૈયારી છે?
કેન્દ્રીય ગૃહમંત્રી અમિત શાહ અને BJP ના રાષ્ટ્રીય અધ્યક્ષ નીતિન નબીન કહી ચૂક્યા છે કે તેઓ એકલા ચૂંટણી લડશે. આ અંગે રાજકીય નિષ્ણાત અને પૂર્વ ડેપ્યુટી ડાયરેક્ટર પ્રો. કૃષ્ણ કુમાર રત્તુ કહે છે- BJP ખૂબ જ આક્રમક રીતે 2027 માં પંજાબ ચૂંટણી પર કામ કરી રહી છે. વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદી ડેરા સચખંડ બલ્લાં આવી ચૂક્યા છે. ડેરા બ્યાસના લોકો સાથે પણ ઘણા મંત્રીઓ મળી ચૂક્યા છે. અન્ય ડેરાઓ સાથે પણ ભાજપની નિકટતા જગજાહેર છે. આવી સ્થિતિમાં તેમની સંપૂર્ણ યોજના તૈયાર છે.
વરિષ્ઠ પત્રકાર પ્રમોદ બાતિશ કહે છે – ભાજપને 117 બેઠકો પર ચૂંટણી લડવાની છે અને તેના માટે તેમને વિજેતા ઉમેદવારો જોઈએ છે. ગ્રામીણ વિસ્તારોમાં ભાજપની પકડ નબળી છે. એટલા માટે નેતાઓને પાર્ટીમાં જોડવામાં આવી રહ્યા છે. ચૂંટણી વધુ નજીક આવવા દો, હાલમાં AAP જ નહીં પરંતુ કોંગ્રેસ અને અકાલી દળમાંથી પણ નેતાઓ તૂટીને ભાજપમાં જતા જોવા મળશે.
પંજાબની 2022ની વિધાનસભા ચૂંટણીમાં BJPને માત્ર 6% જ મત મળ્યા હતા. 2 વર્ષ પછી 2024માં લોકસભા ચૂંટણી થઈ ત્યારે 19% મત મળ્યા. આ વખતે અહીં ચાર કોણીય મુકાબલો બની રહ્યો છે. આવી સ્થિતિમાં, જો ભાજપ 10% મત વધારી શકશે તો તે ચોક્કસપણે ચોંકાવી શકે છે.
ખેડૂત આંદોલન સમયે શીખોના એક વર્ગમાં BJP પ્રત્યે નકારાત્મક વિચાર બન્યો હતો, પરંતુ હવે તે બદલાઈ રહ્યો છે. ભાજપે ઘણા શીખ ચહેરાઓને આગળ કર્યા. પંજાબમાં મોટા નેતાઓની સ્ટેજ પર પણ શીખ ચહેરાઓ વધુ પ્રમુખતાથી દેખાય છે. ચર્ચામાં પણ શીખ ચહેરાઓ જોરદાર રીતે ભાજપનો પક્ષ રજૂ કરે છે. આ બધું ભાજપની ચૂંટણી તૈયારીઓનો જ એક ભાગ છે.
ભાજપની તૈયારી પૂરી, પણ કેપ્ટન કોણ હશે?
આ સવાલ પર સિનિયર જર્નાલિસ્ટ પ્રમોદ બાતિશ કહે છે- કેપ્ટન અમરિંદર સિંહ પંજાબના સૌથી શક્તિશાળી નેતા છે, પરંતુ ઉંમર અને સ્વાસ્થ્યના કારણે તેઓ હવે એટલા સક્રિય નથી. ભાજપ તેમને એક ‘માર્ગદર્શક’ તરીકે ઉપયોગ કરશે. બિટ્ટુ આ સમયે ભાજપના સૌથી ‘હોટ ફેવરિટ’ શીખ ચહેરા છે. પૂર્વ મુખ્યમંત્રી બેઅંત સિંહના પૌત્ર હોવાના કારણે તેમની પાસે એક વારસો છે. તેઓ યુવાન છે, આક્રમક છે. આ જ કારણોસર લોકસભા ચૂંટણી હારવા છતાં તેમને કેન્દ્રમાં મંત્રી બનાવ્યા. ભાજપ તેમના પર દાવ લગાવી શકે છે.
બાતિશ આગળ કહે છે- નવજોત સિદ્ધુની વાપસીની પણ ચર્ચા છે. તેમની પત્ની ડો. નવજોત કૌર પણ કહી ચૂક્યા છે કે અમારી નારાજગી અકાલી દળને લઈને હતી. ભાજપે તાજેતરમાં અમૃતસર લોકસભા બેઠક પરથી છેલ્લી વખત ચૂંટણી લડનાર તરનજીત સંધુને દિલ્હીના નવા LG બનાવ્યા છે. હાલમાં આ બેઠક ભાજપમાં લોકસભા ઉમેદવારની દ્રષ્ટિએ ખાલી છે. સિદ્ધુએ આ જ બેઠક પરથી અરુણ જેટલીને ટિકિટ આપવા પર નારાજગી વ્યક્ત કરીને ભાજપ છોડ્યું હતું. આ એક ક્રમ બનતો દેખાઈ રહ્યો છે. સિદ્ધુ ભીડ ખેંચનારા નેતા તો બનશે, પરંતુ તેમનો અનિશ્ચિત સ્વભાવ પાર્ટી કેડર માટે ચોક્કસપણે મુશ્કેલીરૂપ બની શકે છે.
બાતિશના મતે ભાજપનો કોર વોટ બેંક હિંદુ છે. સુનીલ જાખડ જેવા નેતાઓ આ વર્ગનું પ્રતિનિધિત્વ કરે છે, પરંતુ પંજાબમાં ‘શીખ મુખ્યમંત્રી’ની પરંપરાને જોતા પાર્ટી કોઈ હિંદુ ચહેરાને આગળ કરવાથી બચી શકે છે, અથવા ‘ડેપ્યુટી સીએમ’નું ફોર્મ્યુલા અપનાવી શકે છે.
RSS તરફથી BJP ને શું મદદ મળી રહી છે?
RSS પંજાબમાં શતાબ્દી વર્ષના કાર્યક્રમો દ્વારા સમાજના વિવિધ વર્ગો સાથે ગોષ્ઠિઓ કરી રહ્યું છે. લોકોને પંચ પરિવર્તન દ્વારા રાષ્ટ્ર નિર્માણની વાત કરતા મોદી સરકારના કેટલાક મોટા નિર્ણયોનો ઉલ્લેખ પણ કરી રહ્યા છે. ભાજપે ગ્રામીણ વિસ્તારોમાં પણ પોતાની ગતિવિધિઓ શરૂ કરી દીધી છે. RSS ના એક વરિષ્ઠ અધિકારીએ જણાવ્યું કે ઓક્ટોબર મહિનાથી RSS પંજાબમાં સ્વયંસેવકોને જોડવા માટે એક મોટું અભિયાન શરૂ કરવા જઈ રહ્યું છે.
સંજય સિંહે ઉપરાષ્ટ્રપતિને અરજી સોંપી:રાઘવ ચઢ્ઢા સહિત 7 સાંસદોને ગેરલાયક ઠેરવવાની માંગ; કહ્યું- બળવાખોરો પર પક્ષપલટા વિરોધી કાયદો લાગુ પડે
AAP સાંસદ સંજય સિંહે રવિવારે ઉપરાષ્ટ્રપતિ સી.પી. રાધાકૃષ્ણનને અરજી સોંપીને BJPમાં સામેલ થયેલા 7 સાંસદોને ગેરલાયક જાહેર કરવાની માંગ કરી છે. સિંહે કહ્યું કે આ સભ્યોનું પાર્ટી છોડવું એ પક્ષપલટા વિરોધી કાયદાનું સ્પષ્ટ ઉલ્લંઘન છે. સંજય સિંહના મતે, આમ આદમી પાર્ટીએ વકીલ કપિલ સિબ્બલ અને લોકસભાના પૂર્વ મહાસચિવ પીડીટી આચારી સહિત અનેક બંધારણીય નિષ્ણાતોની સલાહ લીધી છે.
